act27-01

เตรียมสู่สังคมคาร์บอนต่ำด้วยการปรับเปลี่ยนชีวิตประจำวัน เพื่อลดรอยเท้าคาร์บอน

ในวันศุกร์ที่ 25 กรกฎาคม 2557 มูลนิธิสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (ประเทศไทย) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเขต 1 และ 2 และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 4  ปทุมธานี ร่วมกับภาคเอกชน เปิดตัวกิจกรรมโรงเรียนใหญ่ รอยเท้าเล็ก ปีที่ 3 หรือ Low carbon school network ณ ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและระบบนิเวศเกษตร จ.ปทุมธานี  จากเป้าหมายของโครงการ Earth Hour ที่ว่าจะผลักดันให้ทุกคนเริ่มทำสิ่งที่มากกว่าปิดไฟให้โลกพัก ด้วยการเริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการปรับเปลี่ยนชีวิตประจำวัน นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ของพลังของคนทั่วโลก จึงเกิดเป็นกิจกรรมต่อเนื่อง “โรงเรียนใหญ่ รอยเท้าเล็ก หรือ Low carbon school network” ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อมุ่งสร้างสังคมคาร์บอนต่ำในโรงเรียนของเมืองใหญ่ ในปีที่ นี้รวมจำนวน 12 โรงเรียน และเครือข่ายจำนวน 3 โรงเรียน

ก๊าซเรือนกระจกทั้งหมดที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ในช่วงปี พ.. 2493-2543 มีปริมาณสูงถึงกว่าหนึ่งล้านตัน ปริมาณคาร์บอนในจำนวนนี้เป็นก๊าซเรือนกระจกที่ประเทศไทยปล่อยถึง 3.8 พันล้านตัน โดยจัดเป็นชาติที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกอันดับที่ 42 ของโลก อย่างไรก็ตามเมื่อคิดเป็นปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่อหัวแล้วประเทศไทยปล่อยก๊าซเรือนกระจกประมาณ 5.6 ตันต่อคน และจัดเป็นอันดับที่ 71 ของโลก โดยสถิติในปี พ.. 2548 ประเทศไทยปล่อยก๊าซเรือนกระจกคิดเป็น 789 ตันต่อล้านเหรียญสากล หรือประมาณ 50 ตันต่อหนึ่งล้านบาท คิดเทียบ มีค่าสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศอาเซียน 747 ตันต่อล้านเหรียญสากล และ 602 ตันต่อล้านเหรียญสากลของโลก (ข้อมูลจากสถาบันทรัพยากรโลก)

จากสถานการณ์การบริโภคของประชากรทั่วโลกดังข้างต้น ทำให้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผลกระทบจากภาวะดังกล่าวเป็นปัญหาระดับโลกและท้องถิ่นเกิดการรณรงค์เคลื่อนไหวและกระแสการอนุรักษ์พลังงานไปทั่วโลก เพื่อหวังให้ทุกคนได้มีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม กิจกรรม Earth hour (โครงการปิดไฟ 1 ชั่วโมงให้โลกพัก) เป็นกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์เพียง 60 นาที ที่เกิดขึ้นมากว่า 9  ปี และตีฆ้องร้องป่าวอย่างไม่หยุดยั้ง เพื่อเชิญชวนสร้างกระแสให้สังคมและผู้คนได้เกิดความสนใจและตระหนักถึงปัญหาภาวะโลกร้อนจนเกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างต่อเนื่อง พร้อมด้วยกระตุ้นให้ทุกคนแสดงเจตนารมณ์เพื่อเป็นคำมั่นสัญญาว่า จะร่วมด้วยช่วยลงมือปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและกิจกรรมในชีวิตประจำวันให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

จากการดำเนินงานต่อเนื่องมากว่า 8 ปีของการรณรงค์โดยมีกรุงเทพมหานคร  มูลนิธิสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ร่วมกับภาคธุรกิจอีกหลายองค์กร อาทิเช่น บริษัท พานาโซนิค (ประเทศไทย) จำกัด บริษัท ฟูจิ ซีร็อกซ์ (ประเทศไทย) จํากัด บริษัท เต็ดตรา แพ้ค (ประเทศไทย) จํากัด และบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ได้เกิดกิจกรรมต่อเนื่อง โรงเรียนใหญ่ รอยเท้าเล็ก หรือ Low carbon School network” ขึ้น จนถึงปัจจุบันได้ดำเนินงานมาแล้วเป็นเวลา 3 ปี โดยมุ่งหวังถ่ายทอดแนวคิด และแนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันให้กับเด็กและเยาวชน ที่จะช่วยกันลดปริมาณคาร์บอนที่เกิดจากการใช้ไฟฟ้า และลดปริมาณรอยเท้าคาร์บอนที่เกิดขึ้นจากการใช้ชีวิตประจำวัน โดยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของพวกเขาอย่างง่าย อีกทั้งเป็นพลังเล็กๆที่คอยช่วยหนุนอย่างเป็นรูปธรรมและตัวอย่างที่ดีให้กับคนในสังคมปัจจุบันได้ปฏิบัติตาม

ในปี 2555 ได้ดำเนินโครงการในโรงเรียนนำร่องทั้ง 16 แห่ง ใน 6 เขตโซนของกรุงเทพมหานคร ต่อจากนั้น ปี 2556 ได้ขยายผลสู่โรงเรียนในเขตจังหวัดสมุทรปราการ จำนวน 11 โรงเรียน โดยโครงการ ฯ ได้ประยุกต์กระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ ด้วยแนวทาง “การใช้พลังงานอย่างสร้างสรรค์ พอเพียง (Smart Energy)” เป็นกลยุทธ์หลักที่สำคัญ และนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเชิงบวกต่อการขับเคลื่อนสู่สังคมคาร์บอนต่ำภายในโรงเรียน อนึ่งเป้าหมายตามแผนระยะยาว 5 ปี มุ่งหวังที่จะขยายแนวคิดของการลดรอยเท้าคาร์บอน ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องโลกร้อน รอยเท้าคาร์บอน และการประหยัดพลังงานไปยังโรงเรียนกลุ่มเป้าหมายในจังหวัดกรุงเทพมหานคร สมุทรปราการ ปทุมธานี เชียงใหม่ และจังหวัดอื่นๆ อาทิเช่น อยุธยา ฉะเชิงเทรา ระยอง ชลบุรี และนครราชสีมา เป็นต้น

 

พวกเรายังคงมุ่งขยายแนวคิดการลดรอยเท้าคาร์บอนตามกลุ่มเป้าหมายของแผนระยะยาว 5 ปี โดยในปีนี้จะขยายไปยังจังหวัดปทุมธานี พร้อมๆ กับการสร้างเครือข่ายโรงเรียนคาร์บอนต่ำให้กว้างมากยิ่งขึ้น และจะถ่ายทอดแนวคิดดังกล่าวสู่เยาวชนด้วยองค์ประกอบหลักที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) การลดปริมาณก๊าซเรือนกระจกในสังคม (Carbon Minimization) 2) การลดปริมาณก๊าซเรือนกระจกในชีวิตประจำวันด้วยวิธีง่าย (Simpler and Richer) 3) การลดผลกระทบและปรับตัวพร้อมรับมือกับปัญหาภาวะโลกร้อน (Co-Existing with nature) ซึ่งจะประยุกต์กระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษา เพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ด้วยแนวทาง การใช้พลังงานอย่างสร้างสรรค์ พอเพียง (Smart Energy)” อันจะเป็นกลยุทธ์สำคัญ และนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเชิงบวกต่อการขับเคลื่อนสู่สังคมคาร์บอนต่ำภายในโรงเรียน มากไปกว่านั้นเด็กๆ ยังสามารถเป็นแรงเสริมที่จะช่วยขยายแนวคิดจากจุดเล็กๆ ในโรงเรียนไปสู่สังคมของตนเองและครอบครัวต่อไป ซึ่งในปีที่ นี้เราจะเน้นเรื่องของการปรับแนวคิดให้เกิดการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพครับ” เอกสิทธิ์ จำปาเฟื่อง ผู้จัดการโครงการโรงเรียนใหญ่ รอยเท้าเล็ก กล่าว

ความคิดรวบยอดของหลักสูตรในโครงการ: โครงการโรงเรียนใหญ่ รอยเท้าเล็ก ปีที่ 3 ยังคงใช้กระบวนการและวัตถุประสงค์ของสิ่งแวดล้อมศึกษา เป็นกลยุทธ์หลักในการดำเนินกิจกรรม ตั้งแต่กระบวนการสร้างความตระหนัก (Awareness) การให้ความรู้ (Knowledge) เพื่อการปรับเปลี่ยนทัศนคติ (Attitude) นักเรียนเป้าหมายจะได้รับการพัฒนาทักษะ (Skill) และนำไปสู่การมีส่วนร่วม (Participation) ในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เพื่อลดรอยเท้าคาร์บอน

อย่างไรก็ตามในการสร้างองค์ความรู้ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในโครงการ มีพื้นฐานการดำเนินการจากการเรียนรู้แบบลักษณะการทำโครงการ (Project Base Learning) มุ่งหวังให้นักเรียนเป้าหมายได้มีโอกาสในการสำรวจ ค้นหา และวิเคราะห์ปัญหา ถึงผลต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมจนทำให้เกิดภาวะโลกร้อนที่มีมากยิ่งขึ้น นักเรียนจะได้ช่วยกัน พิจารณาทางเลือกในสิ่งที่ตนเองสามารถช่วยกันหรือปฏิบัติได้จริง จนนำไปสู่ขั้นตอนการลงมือปฏิบัติและนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงจริง เพื่อให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม และสามารถน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาเป็นหลักในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้อย่างถูกต้องเหมาะสม  ซึ่งกิจกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้นตลอดโครงการ จะใช้สอดแทรกแนวคิดและนำเสนอวิธีปฏิบัติตามแนวทางของ  “การใช้พลังงานอย่างสร้างสรรค์ พอเพียง (Smart Energy)” ประกอบไปด้วย

a.     Renewable Energy : หน่วยการเรียนรู้ พลังงานทางเลือก

b.     Energy Efficiency : หน่วยการเรียนรู้ ประสิทธิภาพของการใช้พลังงาน

c.     Shifting the Energy Paradigm : หน่วยการเรียนรู้ การปรับแนวคิดด้านการใช้พลังงาน

d.     Carbon Capture and Storage : หน่วยการเรียนรู้ ปฏิบัติการลดคาร์บอน

โดยในหน่วยการเรียนรู้ ประสิทธิภาพของการใช้พลังงาน และหน่วยงานเรียนรู้ การปรับแนวคิดด้านในการพลังงาน นักเรียนสามารถนำปรับใช้ชีวิตประจำวันได้เป็นอย่างดี

สำหรับกิจกรรมของโครงการในปีที่ จะเริ่มขึ้นในเดือนสิงหาคมจากกิจกรรมค่ายโรงเรียนใหญ่รอยเท้าเล็กของโรงเรียนจังหวัดปทุมธานี ไปจนถึงการนำ “คู่มือสู่การเป็นโรงเรียนคาร์บอนต่ำ” เข้าสู่การเรียนรู้ในโรงเรียน โดยดำเนินงานใช้กับบางโรงเรียนที่ได้เคยเข้าร่วมโครงการในปีที่ผ่านมา เพื่อศึกษาเตรียมการในการจัดเป็นสาระท้องถิ่นเกี่ยวกับโลกร้อนและพลังงานในโรงเรียนต่อไป

 

ข้อมูลเพิ่มเติม

คุณเอกสิทธิ์ จำปาเฟื่อง

ผู้จัดการโครงการโรงเรียนใหญ่รอยเท้าเล็ก

มูลนิธิสิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน

2549/54  อาคารพหลโยธิน พาร์ค เพลส ลาดยาว จตุจักร กรุงเทพฯ 10900

โทร. 02 942 7687  ต่อ  13 แฟกซ์  02 9427687  ต่อ 18  

อีเมล์ eakasitj.feed@gmail.com, www.feedthailand.org, Facebook/FEED Thailand

 click-lscn3-01

 ไป http://www.ecocalculator.org